W trakcie prowadzenia spraw dotyczących odszkodowań komunikacyjnych spotkaliśmy się kilkukrotnie z pytaniami: Czy do naprawy samochodu można użyć części używanych? Czy ubezpieczyciel może kwestionować wykorzystanie części używanych, a co za tym idzie, odmówić wypłaty odszkodowania?
Krótka odpowiedź brzmi: Tak, do naprawy samochodu po kolizji można użyć części używanych – ale nie wszystkich! Nie możemy korzystać z części, których ponowne użycie jest zabronione ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko. Listę 19 kategorii części „zabronionych” znajdziemy w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 28 września 2005 r. (Dz.U. Nr 201, poz. 1666).
Ubezpieczyciel a używane części zamienne
Z naszej praktyki wynika, że problemy na linii ubezpieczyciel–poszkodowany sprowadzają się do jednego pytania: jaka część ma być użyta do naprawy?
Ubezpieczyciel najczęściej kwestionuje:
- czy w ogóle konieczna jest wymiana, a nie naprawa,
- skoro wymiana – to dlaczego część oryginalna, a nie zamiennik,
- a jeśli zamiennik – to może część używana?
Wpadamy tu w klasyczną pułapkę ubezpieczycieli. Jeśli faktycznie naprawisz pojazd na używanych komponentach, ubezpieczyciel może odmówić zwrotu środków, twierdząc, że złamano procedury producenta. Finał? Dążenie do orzeczenia szkody całkowitej, co w praktyce oznacza dla ubezpieczyciela spore oszczędności na odszkodowaniu, a dla poszkodowanego znacznie niższy wypłacany kapitał.
Czy zalecenia producenta samochodu mają moc prawną?
Odpowiedź jest krótka: nie. Zapisy w instrukcjach serwisowych czy oficjalne technologie naprawcze marki nie stanowią obowiązującego prawa.
Tego typu dokumentacja to jedynie wewnętrzne wytyczne koncernu, a nie powszechnie obowiązujące normy prawne, które zakazywałyby lub nakazywałyby montaż określonych podzespołów.
Nie daje to jednak całkowitej samowoli. Prawdziwe ramy wyznaczają wymogi dotyczące bezpieczeństwa drogowego – ze szczególnym uwzględnieniem art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który wskazuje, że:
„Pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę.”
To właśnie wymóg bezwzględnego bezpieczeństwa na drodze – a nie odgórne zalecenia producenta czy kalkulacje towarzystwa ubezpieczeniowego – determinuje to, czy w danej naprawie można bezpiecznie zastosować komponenty z drugiej ręki.
Jakich części używanych nie możemy wykorzystać?
W/w Rozporządzenie Ministra Infrastruktury zawiera zamknięty katalog części, których nie wolno montować jako używane. Są to:
| Lp. | Część / układ |
|---|---|
| 1 | Poduszki powietrzne z aktywatorami, jednostkami kontroli i czujnikami |
| 2 | Klocki i szczęki hamulcowe |
| 3 | Przewody i uszczelnienia układu hamulcowego |
| 4 | Tłumiki układu wydechowego |
| 5 | Przeguby układu kierowniczego i zawieszenia |
| 6 | Fotele zintegrowane z pasami bezpieczeństwa lub poduszkami powietrznymi |
| 7 | Układ blokady kierownicy |
| 8 | Immobilisery z transponderami sterowania elektrycznego |
| 9 | Urządzenia przeciwwłamaniowe i alarmowe |
| 10 | Elementy elektryczne i elektroniczne układów bezpieczeństwa (ABS, ASR) |
| 11 | Przewody paliwowe |
| 12 | Filtry jednorazowe i wkłady filtra |
| 13 | Zawory recyrkulacji spalin |
| 14 | Instalacje zasilania gazem silników |
| 15 | Pasy bezpieczeństwa (kompletne zestawy z klamrami, mechanizmami, aktywatorami) |
| 16 | Pióra wycieraczek szyb |
| 17 | Płyny eksploatacyjne (oleje, płyn hamulcowy, chłodzący, klimatyzacyjny) |
| 18 | Katalizatory (konwertory katalityczne) |
| 19 | Kondensatory zawierające PCB |
Przedstawiona lista dotyczy elementów związanych z:
- układem hamulcowym i kierowniczym,
- bezpieczeństwem biernym (poduszki, pasy),
- elektroniką bezpieczeństwa (ABS, ASR, immobilisery),
- instalacją paliwową, gazową i spalinową,
- płynami eksploatacyjnymi.
Pamiętaj! Jeśli uszkodzona część nie znajduje się w tym wykazie – można ją zamontować jako używaną.
Jakie wnioski płyną z tego dla poszkodowanego?
Wniosek płynący z przepisów jest jednoznaczny: jeśli dany element nie widnieje na liście wyłączeń w rozporządzeniu, wolno zastosować jego używany odpowiednik, a ubezpieczyciel nie ma prawnych podstaw, by podważać taki wybór.
Mowa tu w szczególności o komponentach takich jak:
- elementy karoserii (zderzaki, błotniki, pokrywa silnika),
- reflektory oraz lampy zespolone,
- lusterka boczne,
- wykończenie kabiny i tapicerka,
- szyby (o ile nie są zespolone z zaawansowanymi czujnikami systemów asystujących).
W efekcie zakład ubezpieczeń nie ma prawa forsować rozliczenia w trybie szkody całkowitej wyłącznie z powodu użycia sprawnego, pochodzącego z legalnego źródła elementu z drugiej ręki.
Praktyka CITO Odszkodowania wskazuje, że powołanie się na treść rozporządzenia diametralnie zmienia układ sił w sporze z ubezpieczycielem. Gdy poszkodowany świadomie punktuje swoje prawo do montażu używanej lampy czy poszycia, stanowisko likwidatora bardzo szybko traci na twardości.
Potrzebujesz pomocy w dochodzeniu swoich praw? Zgłoś się do CITO!